ارتودنسی متحرک (کاملترین مرجع شناخت ارتودنسی متحرک)

ارتودنسی متحرک یکی از روش‌های سنتی در درمان ارتودنسی است که برای اصلاح نامرتبی دندان‌ها و بهبود نظم فک‌ها به‌کار می‌رود. این نوع ارتودنسی شامل پلاک‌ها یا دستگاه‌هایی است که بیمار می‌تواند آن‌ها را از دهان خارج کرده و دوباره در جای خود قرار دهد. ارتودنسی متحرک در مواردی که ناهنجاری‌ها خفیف‌تر هستند یا در سنین رشد، به‌ویژه در کودکان و نوجوانان، کاربرد بیشتری دارد. این روش با وجود سادگی ظاهری، نیازمند طراحی دقیق و پایبندی بیمار به دستورالعمل‌های متخصص ارتودنسی است تا نتیجه‌ مطلوب حاصل شود.

ارتودنسی متحرک چیست

ارتودنسی متحرک یکی از روش‌های درمانی در ارتودنسی است که با استفاده از پلاک‌های قابل جابه‌جایی انجام می‌شود. این پلاک‌ها به‌طور معمول از جنس پلاستیک و سیم ساخته می‌شوند و بیمار می‌تواند آن‌ها را هنگام غذا خوردن یا مسواک زدن از دهان خارج کند.

ارتودنسی متحرک بیشتر برای اصلاح مشکلات خفیف تا متوسط دندانی، اصلاح رشد فک و تثبیت نتیجه درمان‌های ارتودنسی ثابت به کار می‌رود. این روش به دلیل قابلیت خارج کردن، رعایت بهداشت دهان و دندان در این روش آسان‌تر است، اما نتیجه درمان به میزان همکاری و استفاده منظم از دستگاه بستگی دارد.

به عنوان مثال برای بیمارانی که فک پایین جلو است و در سنین 8 تا 10 سالگی است، فیس ماسک خیلی از مواقع می‌تواند به خوبی موجب تسریع رشد فک بالا شود. در بیمارانی که فک پایین عقب است، یکسال قبل از بلوغ جنسی حدود 10 تا 12 سالگی می‌توان با هدگیر و دستگاه فانکشنال نسبت به اصلاح رشد عقب بودن فک پایین اقدام کرد.

هزینه ارتودنسی متحرک

هزینه ارتودنسی متحرک کمتر از ارتودنسی ثابت است، زیرا دستگاه ساده‌تر بوده و ساخت آن نیاز به تجهیزات پیچیده ندارد.

🔔 در صورت تمایل به اطلاع از شرایط پرداخت ارتودنسی قسطی در دندانپزشکی سیمادنت مقاله مربوطه را مطالعه کنید.

مقایسه هزینه ارتودنسی متحرک با ارتودنسی ثابت

ارتودنسی متحرک هزینه‌ کمتری نسبت به ارتودنسی ثابت دارد، زیرا طراحی و ساخت پلاک ساده‌تر است و نیازی به براکت‌ها و سیم‌های پیچیده ندارد. همچنین جلسات تنظیم پلاک کوتاه‌تر و راحت‌تر هستند و تجهیزات مورد استفاده کمتر هزینه‌بر است که در نهایت سبب هزینه ارتودنسی می‌شود. به همین دلیل، این روش برای نامرتبی‌های خفیف و درمان در سنین کودکی و نوجوانی گزینه اقتصادی‌تری محسوب می‌شود.

کاربرد ارتودنسی متحرک

کاربردهای ارتودنسی متحرک بسیار گسترده است که در ادامه به هر یک از آن‌ها خواهیم پرداخت.

اصلاح نامرتبی خفیف تا متوسط دندان‌ها

ارتودنسی متحرک بیشتر برای درمان نامرتبی‌های خفیف تا متوسط دندان‌ها به‌کار می‌رود. در این روش، می‌توان دندان‌هایی را که اندکی به سمت داخل یا خارج منحرف شده‌اند، به‌تدریج به جایگاه صحیح هدایت کرد. این نوع درمان بیشتر در درمان‌های ساده انجام می‌شود، زیرا حرکت‌های پیچیده‌تر مانند چرخش‌های بزرگ یا جابه‌جایی ریشه‌ها نیاز به ارتودنسی ثابت دارد. 

گسترش قوس دندانی

در برخی بیماران، فضای کافی برای رویش یا مرتب شدن دندان‌ها وجود ندارد. در چنین شرایطی، از ارتودنسی متحرک استفاده می‌شود که در آن‌ یک پیچ مخصوص تعبیه شده است. با چرخاندن این پیچ طبق دستور متخصص ارتودنسی ، قوس دندانی به‌تدریج گسترش می‌یابد و فضای بیشتری برای نظم دادن به دندان‌ها ایجاد می‌شود.

ترک عادات مضر دهانی

بسیاری از مشکلات دندانی و فکی در کودکان به دلیل عادات نادرستی مانند مکیدن انگشت، فشار زبان به دندان‌ها یا جویدن لب‌ها ایجاد می‌شود. ارتودنسی متحرک می‌تواند به عنوان ابزاری برای ترک این عادات استفاده شود. در این نوع دستگاه‌ها معمولا اجزایی تعبیه می‌شود که مانع از ادامه‌ آن رفتار می‌گردد.

اصلاح و کنترل ناهنجاری‌های فکی در سن رشد (درمان‌های پیشگیرانه)

ارتودنسی متحرک نقش مهمی در اصلاح زودهنگام مشکلات فکی در کودکان و نوجوانان دارد. به‌عنوان مثال، اگر فک پایین بیش از حد عقب باشد یا فک بالا جلوتر از حالت طبیعی قرار گرفته باشد، با استفاده از دستگاه فانکشنال از نوع متحرک می‌توان رشد فک‌ها را در مسیر صحیح هدایت کرد. این نوع درمان‌ها در دوران رشد بیشترین تاثیر را دارند و می‌توانند از نیاز به درمان‌های پیچیده‌تر در بزرگسالی پیشگیری کنند.

نگهداری پس از درمان ارتودنسی

پس از پایان درمان ارتودنسی متحرک، چه با براکت ثابت و چه با الاینر، احتمال برگشت دندان‌ها به موقعیت قبلی وجود دارد. در این مرحله، از ارتودنسی متحرک به‌عنوان وسیله نگهدارنده استفاده می‌شود تا دندان‌ها در جای اصلاح‌شده خود باقی بمانند. این پلاک‌ها شفاف هستند و در بیشتر موارد فقط هنگام خواب استفاده می‌شوند. مدت زمان استفاده از پلاک نگهدارنده ارتودنسی بسته به شرایط هر بیمار توسط متخصص تعیین می‌شود.

حفظ فضا برای دندان های دائمی

در کودکان، اگر دندان شیری به هر دلیل زودتر از موعد بیفتد یا کشیده شود، دندان‌های مجاور ممکن است به سمت فضای خالی حرکت کنند و مسیر رویش دندان دائمی را مسدود کنند. در چنین شرایطی، ارتودنسی متحرک می‌تواند به عنوان نگهدارنده‌ فضا عمل کند تا از بسته شدن فضای خالی جلوگیری شود.

اصلاح جزئی روابط بایت: در برخی موارد خفیف، مانند باز بودن بایت (عدم تماس دندان‌های جلویی) یا بایت عمیق (پوشش زیاد دندان‌های پایین توسط دندان‌های بالا)، از ارتودنسی متحرک استفاده می‌شود که با تغییر فشار روی دندان‌ها، به اصلاح تدریجی رابطه بایت کمک می‌کنند.

هدایت رویش دندان‌های دائمی

در دوران رویش دندان‌های دائمی، ممکن است برخی از دندان‌ها مسیر رویش نادرستی داشته باشند. با استفاده از ارتودنسی متحرک می‌توان جهت رویش این دندان‌ها را کنترل کرد تا در موقعیت مناسب ظاهر شوند. این روش به‌ویژه برای کودکانی که هنوز همه دندان‌های دائمی‌شان رشد نکرده، بسیار مفید است و از نیاز به درمان‌های پیچیده‌تر در آینده جلوگیری می‌کند.

عکس ارتودنسی متحرک

همانطور که گفته شد، ارتودنسی متحرک با به‌کارگیری پلاک‌های قابل‌برداشت، امکان جابه‌جایی کنترل‌شده دندان‌ها را فراهم می‌کند و بیمار می‌تواند هنگام غذا خوردن یا مسواک‌زدن آن را از دهان خارج کند. در مقایسه با ارتودنسی ثابت، این روش راحتی بیشتری دارد، اما برای رسیدن به نتیجه مطلوب، نیازمند همکاری منظم بیمار در استفاده‌ی مداوم از دستگاه است. در ادامه تصویری از قبل و بعد درمان ارتودنسی در کلینیک سیمادنت مشاهده می‌کنید که به کمک فیس ماسک نسبت به جلو آوردن فک بالا اقدام شده است.

تجهیزات ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک از ترکیب چند تجهیزات و اجزای اصلی تشکیل شده است که هرکدام نقش خاصی در حرکت دندان‌ها و اصلاح موقعیت فک دارند. مهم‌ترین تجهیزات ارتودنسی دندان عبارتند از:

• – پایه اکریلیک 
• – سیم‌ها و قلاب‌ها 
• – فنرها 
• – پیچ گسترش‌دهنده 
• – بلوک فانکشنال 
• – پلاک شفاف یا الاینر

انواع ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک به چند گروه اصلی تقسیم می‌شود که هر کدام کاربرد، ساختار و هدف درمانی متفاوتی دارند. انتخاب نوع مناسب آن به سن بیمار، شدت ناهنجاری و هدف درمان بستگی دارد. در ادامه، انواع متداول ارتودنسی متحرک معرفی شده است:

ارتودنسی متحرک از نوع پلاک متحرک ساده

پلاک متحرک ساده، رایج‌ترین نوع ارتودنسی متحرک است که از آکریل (قسمت پایه) و سیم‌های ارتودنسی تشکیل می‌شود. این پلاک می‌تواند یک یا چند دندان را با اعمال فشار کنترل‌شده جابه‌جا کند.

پلاک‌های ساده اغلب برای حرکت‌های محدود مثل بستن فاصله‌ بین دندان‌ها، تنظیم جزئی زاویه‌ دندان یا حفظ فضا استفاده می‌شوند.

پلاک با پیچ گسترش دهنده

این نوع پلاک دارای یک پیچ مرکزی فلزی است که با چرخاندن تدریجی آن (طبق دستور متخصص)، قوس فکی به‌مرور گسترش پیدا می‌کند. کاربرد اصلی آن در ارتودنسی متحرک، زمانی است که فک بالا باریک‌تر از حالت طبیعی باشد یا برای دندان‌های دائمی فضای کافی وجود نداشته باشد.

الاینر شفاف

الاینرهای شفاف نوعی از ارتودنسی متحرک مدرن هستند که از پلاستیک‌های شفاف و مخصوص ساخته می‌شوند و به‌صورت پیاپی و مرحله‌به‌مرحله دندان‌ها را حرکت می‌دهند. برخلاف پلاک‌های سنتی، الاینرها ظاهر بسیار زیباتری دارند، تقریبا دیده نمی‌شوند و بهداشت دهان در آن‌ها راحت‌تر رعایت می‌شود.

پلاک های مخصوص ترک عادت

این پلاک‌ها در ارتودنسی متحرک برای اصلاح رفتارهای دهانی مانند مکیدن انگشت، فشار زبان یا جویدن لب‌ها طراحی می‌شوند. با ایجاد مانع فیزیکی بین دندان‌ها و نواحی خاص دهان، از تکرار عادت جلوگیری می‌کنند و به مرور زمان باعث ترک کامل آن می‌شوند.

ارتودنسی متحرک از نوع پلاک فانکشنال

پلاک‌های فانکشنال، یکی از انواع ارتودنسی متحرک که نه تنها روی دندان‌ها، بلکه روی رشد و موقعیت فک‌ها هم تاثیر می‌گذارند. این نوع پلاک بیشتر برای کودکان و نوجوانان در سن رشد به کار می‌رود تا هماهنگی بین فک بالا و پایین به‌تدریج اصلاح شود. این پلاک‌ها با تغییر موقعیت فک پایین هنگام بستن دهان، رشد فکی را در جهت صحیح تحریک می‌کنند.

در برخی موارد درمان ارتودنسی متحرک فقط یکی از فک‌ها نیاز به اصلاح دارد، بنابراین از پلاک فانکشنال برای فک استفاده می‌شود.  گاهی نیز متخصص برای کنترل دقیق‌تر، پلاک‌های دو فک متصل به‌هم طراحی می‌کند تا تعامل بین فک‌ها بهتر مدیریت شود. (پلاک‌های فانکشنال تک‌فک یا ترکیبی)

ارتودنسی متحرک از نوع پلاک با فنر یا سیم فعال

در این نوع از ارتودنسی متحرک، از فنرهای کوچکی از جنس سیم استیل استفاده می‌شوند که نیروی ملایمی به دندان‌ها وارد می‌کنند.  از این پلاک‌ها برای حرکت‌های موضعی مثل بیرون آوردن یک دندان فرو رفته، چرخش جزئی یا جابه‌جایی جزئی استفاده می‌شود.

ارتودنسی متحرک از نوع پلاک نگهدارنده فضا

در کودکانی که دندان شیری زودتر از موعد افتاده یا کشیده شده، پلاک نگهدارنده فضا در ارتودنسی متحرک از بسته شدن جای خالی جلوگیری می‌کند تا دندان دائمی در مسیر طبیعی خود رشد کند.

پلاک نگهدارنده (Retainer)

پلاک نگهدارنده یا «ریتینر» بعد از پایان درمان ارتودنسی استفاده می‌شود تا دندان‌ها به موقعیت قبلی خود برنگردند.  هدف اصلی این پلاک‌ها، ثبات دندان‌ها پس از درمان ارتودنسی متحرک است و معمولا بیمار باید چند ماه تا چند سال از آن استفاده کند.

ارتودنسی متحرک از نوع هدگیر

هدگیر به عنوان یک دستگاه ارتودنسی متحرک خارج دهانی بسیار کارآمد بوده و موثر عمل می‌کند و جهت درمان مشکلات فکی علی الخصوص مشکل رشد فک بالا استفاده می‌شود.

هدگیر بر اساس فرم قرارگیری بر روی سر انواع مختلفی از جمله پس سری، گردنی و ترکیبی دارد که هدگیر گردنی (سرویکال) معمولاً کاربرد بیشتری دارد.

روند درمانی ارتودنسی متحرک

درمان با ارتودنسی متحرک برخلاف ظاهر ساده‌اش، نیازمند دقت، برنامه‌ریزی و پیگیری منظم است. این درمان در چند مرحله‌ انجام می‌شود که در ادامه هر مرحله به‌صورت کامل توضیح داده شده است:

• ◀️ معاینه و ارزیابی اولیه: در اولین مرحله، متخصص ارتودنسی وضعیت دندان‌ها، فک‌ها و الگوی بایت بیمار را بررسی می‌کند. در این جلسه تصاویر رادیوگرافی، اسکن یا قالب از دندان‌ها و گاهی عکس‌های داخل دهانی گرفته می‌شود تا نقشه دقیقی از موقعیت دندان‌ها و فک‌ها تهیه شود. بر اساس این اطلاعات، تشخیص داده می‌شود که آیا ارتودنسی متحرک گزینه مناسبی برای بیمار هست یا خیر. اگر نامرتبی دندان‌ها یا ناهنجاری فکی خفیف تا متوسط باشد، این روش انتخاب می‌شود.
• ◀️ طراحی و ساخت پلاک متحرک: پس از تایید درمان ارتودنسی متحرک، قالب به لابراتوار ارسال می‌شود تا پلاک اختصاصی برای بیمار ساخته شود. در این مرحله متخصص دقیقا تعیین می‌کند که چه نوع پلاکی نیاز است و اجزای آن شامل سیم‌ها، فنرها یا پیچ‌های گسترش با دقت طراحی می‌شوند.

• ◀️ آموزش نحوه استفاده و مراقبت: بعد از تحویل پلاک، بیمار آموزش‌های دقیق استفاده از دستگاه را دریافت می‌کنند.
• ◀️ جلسات تنظیم و پیگیری منظم: بیمار باید طبق برنامه‌ متخصص، معمولا هر ۴ تا ۶ هفته یکبار به مطب مراجعه کند تا پلاک ارتودنسی متحرک بررسی و در صورت نیاز تنظیم شود.
• ◀️ بررسی نتایج و اصلاحات نهایی: در انتهای درمان ارتودنسی متحرک، وقتی موقعیت دندان‌ها و فک‌ها به وضعیت مطلوب رسید، متخصص مجددا با عکس و قالب جدید وضعیت را ارزیابی می‌کند.
• ◀️ مرحله‌ نگهداری: پس از اتمام مرحله‌ فعال درمان ارتودنسی متحرک، برای جلوگیری از برگشت دندان‌ها به حالت اولیه، بیمار وارد فاز نگهداری می‌شود.
• ◀️ ارزیابی‌های دوره‌ای: حتی پس از پایان درمان ارتودنسی متحرک، مراجعه‌های دوره‌ای هر ۶ ماه تا یک سال برای بررسی ثبات نتیجه توصیه می‌شود.

طول درمان ارتودنسی متحرک

مدت زمان استفاده از ارتودنسی متحرک بستگی به هدف از استفاده آن دارد؛ در صورتی که دلیل استفاده از این نوع ارتودنسی درمان ناهنجاری‌های خفیف باشد، این دوره به چند ماه منتهی می‌شود؛ در صورتی که به عنوان ریتینر برای حفظ نتیجه بعد از اتمام دوره ارتودنسی استفاده شود، لازم است تا چند سال نیز از نگهدارنده متحرک استفاده شود.

کاندیدای مناسب ارتودنسی متحرک

کاندیدای مناسب ارتودنسی متحرک عبارتند از:

• ✔️ کودکان در سن رشد: کودکان یکی از بهترین کاندیداها برای ارتودنسی متحرک هستند. در این سنین، استخوان‌های فک هنوز نرم و انعطاف‌پذیر است و می‌توان با کمک پلاک‌های متحرک مسیر رشد فک و رویش دندان‌ها را به شکل مطلوب هدایت کرد. اگر مشکلات فکی و دندانی کودک در همان سنین اولیه شناسایی شود، ارتودنسی کودکان می‌تواند با ساده‌ترین روش‌ها از بروز ناهنجاری‌های جدی‌تر در آینده جلوگیری کند.
• ✔️ نوجوانان با بی‌نظمی خفیف تا متوسط: نوجوانانی که دچار ناهنجاری‌های شدید نیستند و تنها مشکلات ساده‌ای مانند فاصله‌دار بودن دندان‌ها، کمی کج بودن دندان‌های جلویی یا جابه‌جایی محدود دارند، از مهم‌ترین کاندیداهای ارتودنسی متحرک محسوب می‌شوند. از طرفی، نوجوانان معمولا در رعایت بهداشت دهان اهمیت بیشتری می‌دهند و این موضوع باعث می‌شود با امکان برداشتن پلاک، سلامت لثه‌ها و دندان‌ها بهتر حفظ شود.
• ✔️ بزرگسالانی که نیاز به اصلاحات جزئی دارند: ارتودنسی متحرک برای بزرگسالان هم قابل استفاده است، اما بیشتر زمانی پیشنهاد می‌شود که مشکل دندانی بسیار خفیف باشد.
• ✔️ بیمارانی که به ریتینر بعد از ارتودنسی نیاز دارند: پس از پایان دوره‌ ارتودنسی ثابت، دندان‌ها مستعد بازگشت به حالت اولیه هستند. به همین دلیل، متخصص ارتودنسی استفاده از پلاک‌ متحرک (ریتینر) را تجویز می‌کند تا نتیجه‌ به دست آمده تثبیت شود.
• ✔️ افراد منظم و مسئولیت‌پذیر: یکی از اصلی‌ترین شرایط موفقیت در ارتودنسی متحرک، میزان همکاری بیمار است. بنابراین، کسانی که در استفاده‌ منظم از پلاک، مسئولیت‌پذیر باشند، بهترین نتیجه را می‌گیرند.

سن مناسب شروع درمان ارتودنسی متحرک

سن مناسب شروع درمان ارتودنسی متحرک زمانی است که دندان‌های شیری در حال تعویض با دندان‌های دائمی هستند و فک‌ها هنوز در حال رشد هستند، زیرا در این دوره اصلاح موقعیت دندان‌ها و هدایت رشد فک‌ها مؤثرتر است. این زمان بین ۶ تا ۱۲ سالگی در کودکان است، اما بسته به نوع ناهنجاری، در نوجوانان و حتی بزرگسالان هم می‌توان از ارتودنسی متحرک در مقیاس محدود استفاده کرد.

ارتودنسی متحرک کودکان

همیشه تاکید می‌شود که بهترین سن مراجعه کودکان به متخصص ارتودنسی جهت بررسی وضعیت رشد فک و دندان‌ها سنینی در حدود 6 تا 7 سالگی است. در این سن که به دوره دندانی مختلط معروف است کم کم با افتادن دندان‌های شیری، دندان‌های دائمی رشد کرده و شکل و فرم نهایی فک و دندان‌ها به وجود می‌آید.

با مراجعه به موقع در سنین کودکی به متخصص ارتودنسی در صورتی که ناهنجاری‌های فکی و دندانی برای کودک تشخیص داده شود، ارتودنسی کودکان به دلیل اینکه هنوز رشد فک و جایگزینی دندان‌ها به طور کامل انجام نشده است، بهترین زمان برای درمان مشکلات موجود و پیشگیری از بروز ناهنجاری‌های دهانی آتی می‌باشد.

در دوره دندانی مختلط به دلیل اینکه دندان‌ها ترکیبی از دندان‌های شیری و دائمی است و همچنین در صورت نیاز به کنترل رشد فک‌ها در جهت مناسب، معمولاً از این نوع ارتودنسی برای کودکان استفاده می‌شود. استفاده از ارتودنسی متحرک کودکان هم از نظر درمانی، رعایت بهداشت و هم از نظر ظاهری برای کودک مناسب‌تر خواهد بود.

ارتودنسی متحرک در سنین بالا

با انجام به موقع ارتودنسی متحرک و درمان ناهنجاری‌های دهانی در کودکی می‌توان از تشدید آن‌ها و یا بروز مشکلات بعدی در بزرگسالی جلوگیری کرد. با این وجود در صورتی که زمان درمان ارتودنسی به تعویق افتاده و در بزرگسالی و در سنین 20 به بالا فرد اقدام به درمان مشکلات دندانی و فکی کند، در صورتی که نامرتبی‌های دندانی خفیف و یا متوسط باشد به تشخیص متخصص ارتودنسی می‌توان همچنان به سراغ استفاده از این نوع ارتودنسی حتی در سنین بالا رفت.

در صورت ساده بودن ناهنجاری می توان در بزرگسالی به سراغ ارتودنسی متحرک رفت ولی اگر با تعویق دوره درمان این ناهنجاری‌ها تشدید شده و یا مشکلات دیگری نیز در وضعیت دندان‌ها و فک‌ها بروز کرده باشد باید به سراغ روش ارتودنسی ثابت و مرسوم رفته و حتی در ناهنجاری‌های شدید فکی، ارتودنسی و جراحی فک هر دو لازم می‌شود.

غذا خوردن در دوران ارتودنسی متحرک

یکی از مزایای ارتودنسی متحرک نسبت به ارتودنسی ثابت این است که بیمار می‌تواند هنگام غذا خوردن دستگاه را از دهان خارج کند. با این حال رعایت چند نکته مهم باعث می‌شود هم سلامت دندان‌ها حفظ شود و هم عمر پلاک افزایش پیدا کند.

• ✔️ خارج کردن پلاک هنگام غذا خوردن
• ✔️ اجتناب از غذاهای سخت و چسبناک
• ✔️ نوشیدنی‌ها و شست‌وشوی دهان

مراقبت های درمان ارتودنسی متحرک

مراقبت های ارتودنسی دندان و رعایت نکات ساده اما مهم در طول درمان با ارتودنسی متحرک، نقش مستقیم در موفقیت درمان و دوام پلاک دارد. چند مورد اصلی عبارتند از:

• – تمیز کردن روزانه پلاک
• – خارج کردن پلاک هنگام غذا خوردن
• – نگهداری مناسب پلاک
• – اجتناب از جویدن اجسام سخت یا خوراکی‌های سفت
• – مراجعه منظم به متخصص
• – مراقبت از بهداشت دهان و دندان‌ها

مسواک زدن در دوران ارتودنسی متحرک 

رعایت بهداشت دهان و دندان در طول درمان با ارتودنسی متحرک بسیار اهمیت دارد، زیرا تجمع پلاک و باکتری می‌تواند باعث پوسیدگی دندان‌ها، التهاب لثه و کاهش اثر درمان شود.

• ◀️ قبل از قرار دادن پلاک در دهان، دندان‌ها باید تمیز شوند تا هیچ ذره غذا یا پلاکی روی دندان‌ها باقی نماند.
• ◀️ بعد از خارج کردن پلاک نیز دندان‌ها باید مجددا مسواک زده شوند تا باکتری‌ها و مواد غذایی باقی‌مانده از بین بروند.
• ◀️ پلاک متحرک باید روزانه با مسواک نرم و آب ولرم شسته شود.
• ◀️ از مسواک زدن با فشار زیاد یا استفاده از آب داغ خودداری شود، زیرا ممکن است شکل پلاک تغییر کند یا سیم‌ها خم شوند.
• ◀️ در صورت نیاز می‌توان از محلول مخصوص تمیز کردن پلاک استفاده کرد.
• ◀️ برای حفظ سلامت لثه و دندان‌ها، نخ دندان حداقل یک بار در روز و دهانشویه مناسب طبق نظر متخصص توصیه می‌شود.

تفاوت ارتودنسی متحرک با ارتودنسی ثابت

ارتودنسی متحرک و ارتودنسی ثابت هر دو برای اصلاح نامرتبی دندان‌ها و ناهنجاری‌های فکی به‌کار می‌روند، اما تفاوت‌های اساسی عبارتند از:

• ▪️ قابلیت جابه‌جایی: ارتودنسی متحرک را می‌توان هنگام غذا خوردن یا مسواک زدن از دهان خارج کرد، در حالی که ارتودنسی ثابت به دندان‌ها متصل است.
• ▪️ نوع ناهنجاری قابل اصلاح: ارتودنسی متحرک بیشتر برای نامرتبی‌های خفیف تا متوسط، گسترش قوس دندانی و هدایت رشد فک در کودکان مناسب است. ارتودنسی ثابت توانایی اصلاح مشکلات پیچیده‌تر مثل حرکت ریشه‌ها، چرخش شدید دندان‌ها و اصلاح شدید بایت را دارد.
• ▪️ مدت زمان درمان و اثرگذاری: موفقیت ارتودنسی متحرک به همکاری بیمار و مدت زمان استفاده روزانه بستگی دارد و ممکن است طول درمان طولانی‌تر شود. ارتودنسی ثابت اثر دائمی و مستمر دارد.
• ▪️ ظاهر و راحتی استفاده: پلاک‌ متحرک ظاهر کمتر مشهود دارند و امکان خارج کردن آن‌ها در موقعیت‌های اجتماعی وجود دارد. ارتودنسی ثابت قابل مشاهده است و ممکن است در اوایل باعث ناراحتی و تحریک لثه یا لب‌ها شود.
• ▪️ مراقبت و نگهداری:پلاک های متحرک‌ نیازمند تمیز کردن روزانه هستند، اما خرابی یا شکستگی آن‌ها نسبت به ارتودنسی ثابت بیشتر رخ می‌دهد. ارتودنسی ثابت نیاز به دقت در مسواک زدن و استفاده از نخ دندان دارد، اما امکان جابه‌جایی ندارد و همیشه فعال است.

ارتودنسی متحرک بعد از ارتودنسی ثابت

ارتودنسی متحرک و ثابت می‌تواند به عنوان روش‌های مکمل درمانی نیز درنظر گرفته شود؛ به این ترتیب که استفاده از ریتینر یا نگه‌دارنده به عنوان یکی از انواع پلاک های ارتودنسی متحرک، جهت تثبیت نتیجه ارتودنسی و جلوگیری از بازگشت نامرتبی‌های دندانی استفاده می‌شود.

در نتیجه چه درمان با ارتودنسی ثابت انجام شده باشد چه با این نوع درمان، استفاده از ریتینر بعد از اتمام دوره ارتودنسی الزامی است.

بازه‌های زمانی درمان با ارتودنسی متحرک

مدت زمان درمان با ارتودنسی متحرک به شدت نامرتبی دندان‌ها، نوع دستگاه و سن بیمار بستگی دارد. در ادامه، مهم‌ترین موارد درمان و بازه‌های زمانی تقریبی هرکدام آمده است:

• ▪️ اصلاح نامرتبی خفیف دندان‌ها: مدت درمان معمولا بین ۶ ماه تا ۱ سال طول می‌کشد.
• ▪️ اصلاح نامرتبی متوسط یا گسترش قوس دندانی: مدت درمان حدود ۱ تا ۲ سال است.
• ▪️ اصلاح ناهنجاری‌های فکی در کودکان (هدایت رشد فک): بازه درمان بسته به شدت مشکل بین ۱۲ تا ۲۴ ماه متغیر است.
• ▪️ مرحله نگهداری (Retention Phase): طول دوره نگهداری بین ۶ ماه تا چند سال است و بسته به نظر متخصص و میزان بازگشت دندان‌ها تعیین می‌شود.

ساعات استفاده روزانه ارتودنسی متحرک

موفقیت درمان با ارتودنسی متحرک به میزان استفاده روزانه از پلاک بستگی دارد. برخلاف ارتودنسی ثابت که دستگاه همواره فعال است، پلاک‌های متحرک تنها زمانی اثرگذارند که در دهان قرار داشته باشند. بیشتر متخصصان توصیه می‌کنند پلاک ۱۴ تا ۲۰ ساعت در روز استفاده شود. این مدت زمان شامل استفاده در طول شب و بخش عمده‌ای از روز است. اهمیت پایبندی به زمان استفاده کوتاهی در استفاده از پلاک باعث کند شدن روند درمان، طولانی شدن مدت درمان یا حتی بازگشت دندان‌ها به وضعیت قبلی می‌شود.

ارتودنسی متحرک فک بالا و پایین در کودکان و بزرگسالان

در کودکان، ارتودنسی متحرک فک بالا و پایین برای اصلاح نامرتبی دندان‌ها، گسترش قوس دندانی و هدایت رشد فک‌ها استفاده می‌شود. دستگاه‌های فانکشنال یا گسترش‌دهنده می‌توانند فک پایین را به جلو یا عقب هدایت کرده و هماهنگی بین فک‌ها را بهبود دهند.

استفاده از پلاک‌های متحرک در این سنین بسیار مؤثر است، زیرا استخوان‌ها انعطاف‌پذیرتر هستند و دندان‌ها راحت‌تر به موقعیت صحیح منتقل می‌شوند. در بزرگسالان، رشد فک‌ها متوقف شده است و توانایی پلاک‌های متحرک برای اصلاح فک محدود است. 

نگهدارنده متحرک بعد از ارتودنسی

پس از اتمام درمان ارتودنسی متحرک، دندان‌ها تمایل دارند به موقعیت اولیه خود بازگردند. برای جلوگیری از این بازگشت، از نگهدارنده یا ریتینر بعد از ارتودنسی استفاده می‌شود. این پلاک‌ها معمولا شفاف و سبک هستند و به راحتی روی دندان‌ها قرار می‌گیرند، بدون اینکه ظاهر بیمار را تحت تاثیر قرار دهند. هدف اصلی نگهدارنده متحرک، تثبیت نتایج درمان، جلوگیری از بازگشت دندان‌ها به حالت قبلی و حفظ نظم و هماهنگی قوس دندانی است. رعایت دقیق زمان استفاده و مراقبت صحیح از پلاک باعث می‌شود نتایج ارتودنسی پایدار و طولانی‌مدت باقی بماند.

مزایا و معایب ارتودنسی متحرک

مزایای ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک به دلیل ویژگی‌های خاص خود، مزایای متعددی دارد که آن را به یکی از روش‌های پرکاربرد در درمان ارتودنسی تبدیل کرده است. برخی از مهم‌ترین مزایای آن عبارتند از:

• ▪️ قابلیت برداشتن و گذاشتن آسان: ارتودنسی متحرک به راحتی از دهان خارج می‌شود و بیمار هنگام غذا خوردن، مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن با مشکلی مواجه نمی‌شود.
• ▪️ رعایت بهتر بهداشت دهان و دندان: چون پلاک در هنگام خوردن و تمیز کردن دندان‌ها خارج می‌شود، احتمال باقی ماندن ذرات غذا، پوسیدگی و بیماری‌های لثه بسیار کمتر از ارتودنسی ثابت خواهد بود.
• ▪️ احساس راحتی بیشتر: فشار ارتودنسی متحرک ملایم‌تر است و در مقایسه با ارتودنسی ثابت، درد یا حساسیت کمتری برای بیمار ایجاد می‌کند.
• ▪️ قابلیت استفاده در سنین رشد: ارتودنسی متحرک برای کودکان و نوجوانان بسیار مناسب است و می‌تواند در هدایت رشد صحیح فک‌ها و پیشگیری از مشکلات جدی‌تر در آینده نقش مهمی داشته باشد.

• ▪️ انعطاف‌پذیری در موقعیت‌های خاص: افراد می‌توانند در شرایطی مانند حضور در جمع یا فعالیت‌های ورزشی ارتودنسی متحرک را به طور موقت کنار بگذارند و پس از آن دوباره استفاده کنند.
• ▪️ کاربرد به عنوان درمان تکمیلی: در بسیاری از موارد، بعد از پایان ارتودنسی ثابت، از ارتودنسی متحرک برای تثبیت نتیجه درمان استفاده می‌شود و مانع از بازگشت دندان‌ها به حالت اولیه می‌گردد.
• ▪️ ظاهر کمتر جلب توجه‌کننده: برخی از انواع ارتودنسی متحرک شفاف و نامحسوس هستند که این ویژگی به‌خصوص برای نوجوانان و بزرگسالان اهمیت دارد.

معایب ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک در کنار مزایای متعدد، محدودیت‌ها و معایبی هم دارد که آگاهی از آن‌ها پیش از شروع درمان اهمیت زیادی دارد. از مهم‌ترین معایب این روش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ▪️ کارایی محدود: ارتودنسی متحرک بیشتر برای مشکلات خفیف تا متوسط دندانی مناسب است و در ناهنجاری‌های شدید یا پیچیده، معمولاً کارایی لازم را ندارد.
• ▪️ وابستگی به همکاری بیمار: اثرگذاری ارتودنسی متحرک به میزان استفاده منظم از دستگاه بستگی دارد و در صورت بی‌توجهی یا استفاده نکردن کافی، نتیجه مطلوب به دست نمی‌آید.
• ▪️ تاثیر بر تکلم: در ابتدای استفاده ممکن است فرد دچار تغییر موقت در نحوه صحبت کردن یا نوک‌زبانی شدن شود تا زمانی که به پلاک عادت کند.
• ▪️ نیاز به مراقبت بیشتر: ارتودنسی متحرک باید مرتب شسته و تمیز شود؛ در غیر این صورت بوی نامطبوع یا تغییر رنگ آن‌ به‌وجود می‌آید.
• ▪️ طولانی‌تر شدن دوره درمان: به دلیل فشار ملایم‌تر و وابستگی به میزان همکاری، درمان با ارتودنسی متحرک ممکن است نسبت به ارتودنسی ثابت زمان بیشتری ببرد.

مزیت درمان روش متحرک از نظر متخصص ارتودنسی

اولین چیزی که قبل از انجام ارتودنسی متحرک ضرورت دارد این است که ناهنجاری نیازمند ارتودنسی به موقع تشخیص داده شود تا بتوان از بروز مشکلات فکی و دندانی و پیشرفت و گسترش آن جلوگیری نمود. به طور مثال مشکلاتی که در دندان های شیری کودکان به وجود می‌آید به راحتی می‌توان با انجام این نوع ارتودنسی درمان شود . با این که ارتودنسی به روش متحرک محدودیت سنی ندارد، اما با انجام در سنین کودکی و نوجوانی می‌توان از  بروز نیمی از ناهنجاری دندانی و فکی جلوگیری و پیشگیری کرد.

از دیگر مزیت‌های ارتودنسی متحرک می‌توان به متحرک بودن دستگاه آن اشاره کرد که عوارض کمتری نسبت به دستگاه ثابت برای بیمار خواهد داشت. انجام درمان ارتودنسی متحرک برای کودکان در سنین پایین نه تنها باعث زیبایی لبخند و اصلا ناهنجاری دندانی او می شود، بلکه باعث افزایش اعتماد به نفس او نیز می شود؛ زیرا همین مشکل عدم اعتماد به نفس نسبت به ظاهر برای کودکان باعث افت تحصیلی برای آنان خواهد شد.

به دلیل متحرک بودن این دستگاه شما می توانید نزد متخصص ارتودنسی آموزش استفاده کافی از آن و بهداشت کافی و نحوه نگهداری این دستگاه ها را فرا بگیرید. انواع مختلفی از دستگاه متحرک ارتودنسی وجود دارد که بیمار قبل از استفاده از آن باید موارد استفاده از آن را از متخصص ارتودنسی خود بپرسد.

روش های تمیز کردن وسایل ارتودنسی متحرک

تمیزی پلاک‌های ارتودنسی متحرک نقش مستقیم در موفقیت درمان و سلامت دهان دارد. پلاک‌های کثیف می‌توانند باعث تجمع باکتری، ایجاد بوی نامطبوع، لکه یا پوسیدگی دندان شوند.

• ▪️ شست‌وشوی روزانه با مسواک و آب ولرم
• ▪️ استفاده از محلول مخصوص پلاک
• ▪️ تمیز کردن با خمیر دندان‌های غیر ساینده 
• ▪️ شست‌وشوی کامل بعد از هر وعده غذایی

ارتودنسی متحرک در شمال تهران

شعبه زعفرانیه

آدرس: تهران، زعفرانیه، خیابان مقدس اردبیلی، نبش خیابان ب، ساختمان پزشکان ب، طبقه اول، واحد 4

تلفن: 22010333 _ ۰۹۳۷۱۳۵۷۳۷۳_ 26231688 _ 26293326

ارتودنسی متحرک در غرب تهران

شعبه ستارخان

آدرس: تهران، خیابان ستارخان، بین خیابان شادمهر و بهبودی، ساختمان پزشکان ستارخان، طبقه ۵

تلفن: ۶۶۵۲۰۹۶۵ _ ۰۹۳۷۱۳۵۷۳۷۳_ ۶۶۵۲۰۹۸۰

ارتودنسی متحرک در شرق تهران

شعبه شریعتی

آدرس: تهران، شریعتی، بین میرداماد و ظفر، خیابان منظرنژاد، ساختمان پزشکان منظرنژاد، طبقه 3، واحد 11

تلفن: 26710760 _ ۰۹۳۷۱۳۵۷۳۷۳_ 22879486

سوالات متداول درباره ارتودنسی متحرک

کلام آخر

ارتودنسی متحرک روش موثر برای اصلاح نامرتبی‌های خفیف تا متوسط دندان‌ها و هدایت رشد فک در کودکان و نوجوانان است. این درمان با قابلیت جابه‌جایی پلاک، گزینه‌ای مناسب برای کسانی است که به دنبال درمان کم‌تهاجمی هستند. موفقیت ارتودنسی متحرک به همکاری بیمار، استفاده منظم از پلاک و رعایت مراقبت‌های لازم بستگی دارد و در صورت رعایت نکات درمانی، نتایج رضایت‌بخشی را به همراه خواهد داشت.